en

بتن پاشی (شاتکریت)

 

 

بتن از مصالحی است که از گذشته تا کنون همواره در صنعت ساخت و ساز مورد توجه بوده است چرا که نقش بسیار موثری در بالا بردن مقاومت سازه ایفا میکند.

با پیشرفت تکنولوژی تجهیزات بسیاری برای اجرای بتن و ریختن آن ساخته شد تا برای تعمیر و یا تقویت سازه مورد استفاده قرار گیرد؛ چنین وسایلی انجام بتن ریزی را آسان کرده و نیاز به وجود نیروی انسانی متعدد را کاهش می دهد.

از جمله ی این تجهیزات میتوان به دستگاه بتن پاششی یا شاتکریت اشاره کرد که استفاده از آن در صنعت ساخت و ساز رواج یافته و روند بتن ریزی را به شدت آسان و سریع کرده است.

 

 

 بتن پاششی چیست؟

بتن پاششی یا شاتکریت، در اصطلاح به معنای پاشیدن بتن میباشد و شامل فرایندی است که در طی آن مخلوط بتن به صورت اسپری شده به محل مورد نظر پاشیده میشود. به طور کلی عملیات پاشش بتن یا ملات بر روی سطح حفاری شده توسط جریان هوای فشرده را شاتکریت میگویند. این ملات تشکیل شده از سیمان، ماسه و شن است؛ این ترکیب با سرعت بسیار بالایی به سطح مورد نظر پاشیده میشود به همین دلیل در مدت کوتاهی به صورت دینامیکی فشرده میشود.

امروزه در سراسر دنیا از شاتکریت استفاده میشود و در مناطقی چون لاینینگ کانال ها، سدها و مخازن، معدن های زیرزمینی و تونل ها، استخرهای شنا و ... از آن بهره میبرند.

از مصارف دیگر و فرعی بتن پاششی میتوان برای پایدار کردن صخره های سنگی شیب دار و پوشش دادن صفحات فولادی به منظور ایجاد سپر ضدآتش اشاره کرد.

هدف از انجام چنین کاری این است که محصول نهایی مقاومت بالا و نفوذ پذیری کمی داشته باشد. از اصلی ترین مزیت های شاتکریت میتوان به انعطاف پذیری بالای آن اشاره کرد، در واقع شاتکریت یکی از بهترین استفاده ها برای بهره بردن از این ویژگی منحصر به فرد بتن است.

 

ملات ترمیمی بتن

ملات ترمیمی پاششی بتن در چند سال گذشته در ساخت و سازهای مهندسی اهمیت فراوانی پیدا کرده است. یکی از ویژگی اصلی که در بتن پاشی باید مورد توجه قرار گیرد این است که حداقل هدر رفت بتن وجود داشته باشد و بتن از سطحی که روی آن پاشیده میشود برنگردد. چسبندگی زیادی که با استفاده از مواد قوام آور در این نوع ملات به دست می آید باعث میشود که حداقل بازگشت بتن را داشته باشیم.

 

کاربردهای بتن ترمیمی

*ترمیم و بازسازی سازه های بتنی و بتن های قدیمی

*ایجاد پوشش نگهدار در لایه های اولیه ی تونل

*پایدار سازی شیب های خاکی و شنی

*پایدارسازی سازه های زیرزمینی

*پایدارسازی معادن

*جلوگیری از فرسایش خاک

*استخرسازی

*و ...

 

 

 

دستگاه های شاتکریت به دو صورت:

-شاتکریت مخلوط تر

-شاتکریت مخلوط خشک

وجود دارد.

 

شاتکریت مخلوط تر

دراین نوع شاتکریت، ابتدا مصالح مورد استفاده با آب مخلوط شده و افزودنی های دیگر به آن اضافه میشود و بتن آماده وارد شاتکریت شده و بعد از عبور از لوله های پلاستیکی روی سطح مورد نظر پاشیده میشود. از مخلوط تر در مکان هایی که مقاومت فشاری بالا از اهمیت ویژه ای برخوردار است استفاده میشود. میزان آب در این مخلوط باید به گونه ای باشد که امکان پمپاژ توسط لوله ها وجود داشته باشد.

از جمله مواردی که با استفاده از این نوع شاتکریت قابل اجراست میتوان به دیوار بتنی با ضخامت 50 سانتی متر و سقف به ضخامت 20 سانتی متر اشاره کرد.

از مزایایی که این مخلوط در اختیار مصرف کننده قرار میدهد، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

*در مناطقی که احتمال خوردگی و آتش سوزی بالا است میتوان ضخامت لوله ها را با استفاده از این بتن بالا برد.

*این نوع بتن اجرای سازه های بتنی با اشکال غیر منظم را امکان پذیر میکند.

*شاتکریت های تر نیازی به قالب بندی ندارند و یکی از دلایل اصلی کاهش هزینه های مربوط به نیروی انسانی و اجرای قالب بندی را میتوان این گزینه بیان کرد.

*بهترین روش برای اجرای روکش پایه پل ها و لاینینگ تونل ها است.

*مقاومت مکانیکی شاتکریت مخلوط تر بسیار بالاتر از نوع خشک آن است.

*در این روش بین بتن و میلگرد چسبندگی بهتری صورت میگیرد و در نتیجه میزان پایداری افزایش خواهد یافت.

 

شاتکریت مخلوط خشک

بر خلاف نوع قبلی که مخلوط از قبل با آب مخلوط شده و مورد استفاده قرار میگیرد در این روش در مرحله ی آخرو در هنگام خروج مواد، آب مورد نیاز از سر نازل به ترکیبات بتنی افزوده میشود.

مخلوط بتن در این نوع متشکل از سیمان، ماسه و شن و مقدار بسیار ناچیزی آب جهت کاهش گرد و غبار ناشی از فشار هوا است.

این نوع بتن ریزی بهترین روش برای انجام کارهای تعمیراتی و روکش های کمتر از 10 سانتی متر در نظر گرفته میشود.

یکی از معایب این روش این است که بتن به دست آمده مقاومت بالایی ندارد و بیشتر در گذشته استفاده میشد چرا که قیمت کمی داشتند و وسایل شاتکریت به راحتی در دسترس قرار میگرفت.

 

مزایا و معایب شاتکریت خشک شامل موارد زیر است:

*بتن به دست آمده مقاومت بالایی ندارد و یکی از دلایل اصلی آن عدم استفاده از مصالح سنگی درشت دانه است.

*قسمت اعظمی از ملات به دلیل نچسبیدن به محل مورد نظر و هیدراته نشدن، هدر میرود.

*عدم وجود آب در ابتدای کار سبب پراکنده شدن دانه های سیمان و ایجاد گرد و غبار در محل اجرا میشود.

*بی شک هنگامی که آب در مرحله ی آخر ریخته میشود تمام قسمت های ملات با آن در تماس نخواهد بود و بعضی از دانه ها هیدراته نشده باقی میماند.

*آب بدون نظارت کافی ریخته شده و اگر میزان آن از حدی فراتر رود احتمال ترک خوردگی و یا انقباض ناشی از خشک شدگی در سطح بتن وجود دارد.

*حمل اسان مواد خشک مخصوصا برای مسافت های طولانی به خصوص برای کاربردهای معدنی.

*قیمت مناسب شاتکریت خشک.

 

شاتکریت بتن سبک

اغلب سنگدانه های سبک، حفره ها و جذب آب بیشتری نسبت به سنگدانه های معمولی دارا هستند؛ این ویژگی سبب میشود آب به آسانی جذب شده و در نتیجه باعث کاهش آب مخلوط و کاهش کارایی بتن میشود.

در این حالت پمپ کردن بتن سبک دانه اگر سنگدانه ها قبلا به درستی خیس نخورده و اشباع نشده باشند مشکلات عدیده ای را به وجود می آورند.

مواد قوام آور میتواند این مشکل را با کاهش میزان آب قابل جذب بهبود بخشد. علاوه بر آن استفاده از سنگدانه های نیمه اشباع در بتن سبک را نیز امکان پذیر میکند.

از دیگر مزایای مواد قوام آور در بتن سبک میتوان به بهبود همگنی بتن اشاره کرد.

 

شاتکریت بتن نیمه خشک پیش ساخته

استفاده از محصولات بتنی ساخته شده از بتن نیمه خشک نیازمند این هستند که تعادل درستی بین آب مورد نیاز و مواد مورد استفاده برقرار شود از آن گذشته مقدار آبی که برای تراکم و هیداراتاسیون استفاده میشود نیز باید با دقت و توجه زیادی پیمانه شود.

در این نوع استفاده از مواد قوام آور باعث افزایش میزان نیاز به آب میشود که از حالت بهینه کمی بیشتر است.

 

هر شاتکریت نوع استفاده ی خود را در مکان خاصی دارد و بنابر نیاز باید از شاتکریت متناسب با آن استفاده کرد.