en

پاشش مواد نسوز (گانینگ)

 

 بتن نسوز | بتن دیرگداز

 

تا چند سال قبل آجرهای از پیش ریخته شده و پخته شده با ابعاد کوچک و طرح های مختلف، ساخته شده و به عنوان آسترهای مقاوم در درجه حرارت بالا مورد استفاده قرار میگرفت؛ گاهی نیز جهت افزایش مقاومت از بتن ها به عنوان ملات، بتن کوبیدنی، بتن پاششی(شاتکریت)، و پوشش جهت کارهای تعمیراتی استفاده میشد.

اما نیاز دنیای امروزه به اجسام دیرگداز به سمتی رفته که دیگر آجر وملات بتنی جوابگوی این نیاز نیست و بتن های دیرگداز نه تنها در صنعت متالوژی و سرامیکی، ریخته گری و کک سازی کاربرد دارند بلکه در صنایع شیمیایی، برق هسته ای و هواپیمایی و حتی مصارف خانگی نیز بسیار زیاد مورد استفاده وبهره برداری قرار میگیرند.

این دامنه ی وسیع در استفاده از بتن های نسوز یا دیرگداز و وسعت کارایی آن، اهمیت این جرم نسوز را به خوبی نمایان میکند.

دیرگداز های ریختنی که عموما بتن نسوز نامیده میشوند به صورت خشک تهیه شده و قبل از استفاده با آب مخلوط میشوند. این مواد مانند بتن های معمولی ریخته شده و تشکیل میگردند اما میتوانند با روش هایی چون ماله کشیدن، تفنگ یا نازل های فشاری و یا به روش کوبیدنی نصب شوند.

در این مقاله نیز سعی داریم در مورد بتن های نسوز، مواد تشکیل دهنده ی آن و انواع بتن های دیرگداز صحبت کنیم و مزایا و معایب این محصول را در مقابل بتن های معمولی به بحث بنشینیم.

 

تاریخچه

استفاده از بتن اماده در دمای بالا به اوایل قرن بیستم بازمیگردد. تا اوایل این قرن هیچ توجه خاصی به مواد دیرگداز نشده بود اما با شروع دهه ی 1930 افزایش چشمگیری در توسعه ی به کار گیری این مواد در کشورهایی چون آمریکا و آلمان مشاهده شد. در واقع تا پایان جنگ جهانی امکاناتی که بتن های آماده در اختیار بشریت قرار میدادند کشف و مورد توجه قرار نگرفته بود.

جاذبه های مختلف بتن های نسوز نسبت به انواع معمولی بر کسی پوشیده نیست، مزایایی چون صرفه جویی در هزینه های ساخت، سهولت استفاده، مکان استفاده به صورت های متنوع و مختلف چون ریخته گری در محل، پیش ساخته و ریخته گری به صورت آجر و بلوک، ستون های یکپارچه، ملات، مواد پاششی، استحکام در حرارت بالا حتی به صورت خام،مقاومت سایشی بهتر، مقاومت در برابر حملات شیمیایی و شوک های حرارتی، دوام و پایداری پوشش ها، حمل و نقل آسانتر و...

و موارد بسیار دیگر سبب گسترش روزافزون این نوع بتن گشته است.

 

بتن نسوز یا دیرگداز چیست؟

بتن دیرگداز به بتن هایی گفته میشود که خواص مکانیکی و فیزیکی آنها حتی پس از قرار گرفتن در معرض حرارت بسیار بالا نیز همچنان باقی بماند.

این بتن ها در درجه حرارت معمولی دارای اتصالات هیدرولیکی هستند و وقتی پخته میشوند از اتصال هیدرولیکی به اتصال سرامیکی تبدیل میشوند، بدون آنکه کاهشی در میزان استحکام آنها به وجود آید.

 

ویژگی های بتن دیرگداز چیست؟

مخلوط های بتنی دیرگداز، مخلوط های خشک شدنی در هوا هستند که از مواد اولیه ی مقاوم در برابر حرارت تشکیل شده اند.

عامل چسباننده در این نوع بتن ها چسب های هیدرولیکی(معمولا سیمان ها) یا چسب های غیر هیدرولیکی ( مثل چسب شیشه) میباشد.

این نوع بتن ها دارای فسفات، چسب شیشه و ماگنزیا هستند

استحکام مورد نیاز در این نوع بتن ها بدون پختن به دست می آید و به همین دلیل به راحتی قادر به تولید شکل های پیچیده و مختلف هستیم.

 

شکل های مختلف بتن دیرگداز

  • بتن های دیرگداز با عامل اتصال چسب شیشه
  • بتن دیرگداز با عامل اتصال سیمانی
  • بتن دیرگداز ساخته شده با چسب منیزیایی
  • بتن دیرگداز شبه بتنی با عامل اتصال فسفات
  • بتن مسلح دیرگداز

 

مزیت های بتن نسوز

  • بتن های نسوز با قاب فلزی این امکان را میدهد که از پوشش یک لایه بتن استفاده شود و از مصرف بیهوده ی چندین لایه آجر جلوگیری شود؛ علاوه بر آن به علت سادگی انجام کار صرفه جویی زیادی در زمان خواهد شد.
  • تعداد کارگران لازمه برای انجام کارها کمترشده و زمان ساخت و تعمیرات این نوع بتن بسیار راحت تر است.
  • باعث صرفه جویی در هزینه و بهبود تولید میشود.
  • ساییدگی و سایش کمتر، و سادگی مصرف باعث افزایش روزافزون استفاده از این نوع بتن ها شده است.
  • نبود و یا کاهش فرایند پرس، خشک کردن و پختن سبب کاهش هزینه های تولید میشود.
  • ساخت قطعات با استفاده از بتن نسوز باعث افزایش راندمان تولید و در نتیجه مکانیزه شدن فرایند تولید در کارخانجات میشود.

 

کاربرد های بتن نسوز

بسته به کیفیت ساخت بتن های نسوز در قسمت های مختلفی مورد استفاده قرار میگیرد.

از این نوع بتن در کشورهایی نظیر آمریکا، آلمان، فرانسه، انگلیس، هلند، رومانی، چین و کارخانه های صنعتی که در درجه حرارت های بالا کار میکنند مورد استفاده قرار میگیرد.

موارد استفاده بتن های دیرگداز یا نسوز عبارتند از:

-صنایع سرامیکی

-صنایع شیشه سازی

-صنایع سیمان و آهک

-صنایع تولید گاز

-صنایع نیرو و شیمیایی (بویلر های حرارتی)

-تعمیر آستر کوره

-متالوژی آهن و فولاد

-کوره های حرارتی

-صنایع هواپیما سازی

-مهندسی هسته ای

- و مصارف خانگی

 

با توجه به روند توسعه جهان و تغییرات در روش های ساخت و ساز و نیاز به مصرف مواد دیرگداز در سالهای اخیر میتوان پیش بینی کرد که در سال های آتی بتن های نسوز بسیار بیشتر از قبل استفاده خواهد شد و روش های تولید و تعمیر یقینا بهینه سازی شده و خواص این بتن بهبود خواهد یافت و همین امر سبب افزایش طول عمر آن خواهد شد.

در نتیج میتوان این گونه تشریح کرد که بتن های دیرگداز به مواد غیر فلزی گفته میشود که میتوانند در درجه حرارت های بالا پایدار باشند. بنا به همین تعریف، میتوان گفت جرم های نسوز باید قابلیت حفظ خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خود را در درجه حرارت های بالا داشته باشند.

قدرت پایداری و مقاومت در درجه حرارت بالا اگرچه اولویت و به عنوان عامل تعیین کننده ی میزان کیفیت بتن دیرگداز یا نسوز است اما چنین بتن هایی باید بتوانند در شرایط فرسایشی دیگری چون سایش، ضربه، شوک حرارتی، حمله شیمیایی و بار مکانیکی زیاد در شرایط دمایی بالا نیز مقاومت خود را از دست نداده و شکل خود را حفظ نماید.

از طرف دیگر طول عمر، قابلیت دسترسی آسان و شکل پذیری، اقتصادی و سهولت نصب و وجود انواع مختلف بتن نسوزسبب توسعه ی این جرم نسوز گشته است که در حال نیز جای خود را در بین صنایع باز کرده و در کاربرد های وسیع مورد استفاده قرار میگیرد.